Ok ve Yay Setleri

Ok ve yay nedir?

Ok ve yay, yayın kirişi çekildiğinde kollarda biriken enerjinin oka aktarılmasıyla çalışan bir atış ekipmanıdır. Barut, gaz ya da hava basıncı kullanılmaz; atışın gücünü tamamen yayın kolları ve atıcının çekişi belirler. Bugün okçuluk büyük ölçüde hedef atışı ve spor amaçlı yapılır. Doğru kurulmuş bir set, birkaç denemeden sonra 10–18 metrelik hedeflerde düzenli isabet sağlar ve hem odaklanma hem de kas kontrolü kazandıran keyifli bir uğraşa dönüşür.

Okçuluğa yeni başlayanların en sık yaptığı hata, yayı yalnızca görünüşüne göre seçmektir. Oysa yay tipi, çekiş ağırlığı (libre) ve çekiş boyu kişiye uygun değilse atış hem zorlaşır hem de isabet düşer. Aşağıda yay seçerken bilmeniz gereken temel konuları sırayla anlattık.

Yay çeşitleri: klasik (kanatlı) yay ve makaralı yay

Kategorideki yaylar iki ana gruba ayrılır. İkisi de hedef atışında kullanılır, ancak çalışma şekilleri ve atış hissi farklıdır.

Klasik (kanatlı) yay

Kanatlı yaylar gövde ve iki ayrı kanattan oluştuğu için sökülüp takılabilir. Kategorideki Hunthink 62'' kanatlı yay seti bu gruptadır: 62 inç boyunda, 28–36 libre aralığında germe ağırlığına sahiptir ve set içinde gövde, kanatlar, 6 ok, kiriş, nişangah, sadak, kolluk, parmaklık, ok yatağı, kiriş mumu (wax) ve yay kurma ipi bulunur. Başlangıç seviyesi için gereken her şey tek kutudadır.

Makaralı yay

Makaralı yaylar, tam çekişe yaklaşıldığında tutulan ağırlığı azaltır. Örneğin Topoint M3 makaralı yay setinde let-off oranı yüzde 75'tir; yani 30 librelik ayarda tam çekişte elinizde yaklaşık 7–8 librelik bir yük kalır. Bu sayede nişan alırken kol daha az titrer. M3'ün çekiş ağırlığı 10–30 libre, çekiş boyu 17–27 inç arasında ayarlanabilir; ok hızı 260 fps'e kadar çıkar. Set içinde 6 adet 28 inç fiberglas ok, LED'li nişangah, fırçalı ok yatağı, bez sadak, kol koruma, alyan takımı ve hedef kağıdı bulunur.

Libre (çekiş ağırlığı) nasıl seçilir?

Libre (lbs), kirişi tam çekişe getirmek için gereken kuvveti gösterir. Libre yükseldikçe ok daha hızlı ve düz gider, ancak kontrol zorlaşır. Kaldıramayacağınız bir libreyle atış yapmak hem tekniği bozar hem de omuz ve dirseği zorlar. Genel bir başlangıç rehberi şöyledir:

• Yeni başlayan gençler ve hafif yapılı yetişkinler: 15–25 libre.
• Yeni başlayan yetişkinler: 20–30 libre.
• Düzenli atış yapan ve tekniği oturmuş yetişkinler: 30 libre ve üzeri.

Pratik bir test: Kirişi tam çekişe getirip 10 saniye titremeden tutabiliyor ve bunu üst üste birkaç kez tekrarlayabiliyorsanız libre size uygundur. Zorlanıyorsanız daha düşük libreyle başlayın. Ayarlanabilir makaralı yaylar bu yüzden başlangıç için avantajlıdır: düşük libreyle başlayıp güçlendikçe ayarı artırabilirsiniz.

Çekiş boyu ve ok uzunluğu

Çekiş boyu, kirişin tam çekişte geldiği mesafedir ve kol açıklığınıza bağlıdır. Basit bir ölçüm için kollarınızı yana açın, bir orta parmak ucundan diğerine olan mesafeyi inç olarak ölçün ve 2,5'e bölün. Çıkan sayı yaklaşık çekiş boyunuzdur. Ok boyu ise çekiş boyunuzdan 1–2 inç uzun olmalıdır. Kısa ok, tam çekişte ok yatağından düşebilir ve tehlikeli bir durum yaratır. Fiberglas oklar dayanıklı ve ekonomiktir; başlangıç için uygundur. Okları her atıştan sonra kontrol edin, çatlak ya da eğik oku kullanmayın.

Okçuluk aksesuarları

Setlerin içinde temel aksesuarlar gelir, ancak zamanla yenilenmesi ya da ayrıca alınması gereken parçalar vardır. Kategoride bu parçalar da yer alır:

• Sadak: Okları belde veya sırtta taşımaya yarar. Topoint TP740 bez sadak hafif ve pratik bir seçenektir.
• Ok yatağı: Okun çekiş sırasında gövde üzerinde durduğu parçadır. Topoint TP814 ok yatağı, oku sabit tutarak isabeti artırır.
• Yay kılıfı: Makaralı yayları taşırken makara, kablo ve nişangahı darbelerden korur. Topoint TP86 makaralı yay kılıfı bu iş içindir.
• Kolluk ve parmaklık: Kirişin ön kola çarpmasını ve parmakların tahriş olmasını önler.
• Kiriş mumu (wax): Kirişin liflerini korur, ömrünü uzatır.

Okçuluk için uygun bir hedef de şarttır. Ok hedefinin oku güvenle tutacak kalınlıkta olması gerekir. Hedef kağıdı ve diğer atış malzemeleri için hedef kategorimize, tüm atış ürünleri için atıcılık ekipmanları kategorimize bakabilirsiniz.

Güvenli atış kuralları

1. Yayı asla boşa çekip bırakmayın: Oksuz bırakılan kirişin enerjisi kollara ve gövdeye geri döner; yay çatlayabilir, kiriş kopabilir. Bu hata çoğu üretici garantisinin dışındadır.
2. Hedefin arkasını kontrol edin: Hedefin arkasında kimse olmamalı, kaçan oklar için güvenli bir alan bırakılmalıdır.
3. Oku yalnızca atış hattında takın: Ok takılıyken yayı kimseye doğrultmayın.
4. Göz koruması kullanın: Kiriş veya ok kırılması nadir de olsa olur. Bir atış gözlüğü bu riski ortadan kaldırır.
5. Okları birlikte toplayın: Herkes atışını bitirmeden hedefe yürümeyin.

Yay bakımı

• Kirişi mumlayın: Kirişe birkaç haftada bir ince kat wax sürüp parmakla yedirin; lif açılmasını önler.
• Klasik yayı gergin bekletmeyin: Atış bitince kirişi çıkarın. Uzun süre kurulu bekleyen kanatlar güç kaybeder. Kurma ve sökme işini mutlaka yay kurma ipiyle yapın.
• Sıcaktan koruyun: Yayı yaz aylarında kapalı araç içinde bırakmayın; aşırı sıcak kanat ve kablolara zarar verir.
• Makaralı yayı kontrol edin: Kablo ve kirişte aşınma, makaralarda boşluk olup olmadığına ara ara bakın; vidaları alyan takımıyla sıkılı tutun.
• Kuru saklayın: Yayı kılıfında, nemsiz bir yerde saklayın.

Sıkça sorulan sorular

Okçuluğa başlamak için hangi set alınmalı?

Klasik atış hissini öğrenmek istiyorsanız kanatlı bir yay seti, daha az kol yorgunluğu ve ayarlanabilir libre istiyorsanız makaralı bir set uygundur. İki tipte de seti içindeki aksesuarlarla birlikte almak başlangıcı kolaylaştırır.

Kaç libre yay almalıyım?

Yeni başlayan yetişkinler için 20–30 libre uygundur. Kirişi tam çekişte 10 saniye titremeden tutabiliyorsanız libre size uygundur.

Ok ile yay aynı yerden mi alınmalı?

Setlerde oklar yaya uygun boyda gelir. Ayrıca ok alacaksanız ok boyunun çekiş boyunuzdan 1–2 inç uzun olmasına dikkat edin.

Yayı boşa çekip bırakmak neden zararlıdır?

Ok olmadan bırakılan kirişin enerjisi yayın kendisine geri döner. Bu durum kanatların çatlamasına ve kirişin kopmasına yol açabilir.

Okçuluk nerede yapılabilir?

Okçuluk kulüplerinin atış alanlarında ya da güvenlik önlemleri alınmış, arkası kapalı özel alanlarda yapılmalıdır. Kamuya açık alanlarda atış yapmayın.

Setin içinde hedef var mı?

Bazı setlerde hedef kağıdı bulunur, ancak okları tutacak bir hedef altlığı ayrıca gerekir. Hedef ve hedef kağıtlarını atıcılık kategorilerimizde bulabilirsiniz.